Suç Etiyolojisi
Suç etiyolojisi, suçlu davranışın temeldeki nedenlerine odaklanır. Kişinin toplumsal ve hukuki yaptırımı göze alarak neden çaldığını, öldürdüğünü, ırza geçtiğini vs. sorgular. Bu “neden”i açıklamak için, farklı teoriler geliştirilmiştir. Bu teorilerin bazıları suçlu davranışın psikolojik ya da biyolojik nedenlere dayandığını söylerken bazıları sosyolojik nedene dayandığını söyler. Fakat suçlu davranışın temelde hangi nedene dayandığına dair çeşitli açıklamalar olsa da günümüzde hala kesin bir kanıya varılamamıştır. Yapılan birçok araştırmada tek yumurta ikizlerinin, aynı çevrede yetişmiş bireylerin dahi davranışlarında farklılık gözlenmiştir. Bu sebeple genel kanı, hem kalıtımın hem de çevresel faktörlerin suçlu davranışın üzerinde etkili olduğudur.
Penoloji
Suç araştırmaları, yalnızca suçlu davranışın nedenini anlamaya yönelik değildir. Penoloji, ceza yasalarının nasıl ve neden değiştiğine; toplumun suçlu davranışa verdiği tepkilere odaklanmasının yanında suçlu davranışta bulunan kişilerin kontrolü ve rehabilitasyonu ile ilgilenir. Yani, suç etiyolojisi suçun nedenlerini konu edinirken penoloji, suçun sonuçlarını konu edinir. Penoloji, suçlunun topluma yeniden kazandırılması ve suçlu davranışla topluma verdiği zararın giderilmesi üzerinde çalışır. Bu noktada, bazı kriminologlar suçlu davranışın telefi edilemeyeceğini, suçlunun rehabilitesinin mümkün olmadığını ve ömür boyu hapis/idam cezasının gerektiğini savunurken bazı kriminologlar da tedavinin mümkün olduğunu savunur.
Viktimoloji
“Viktim” sözcüğü “mağdur” anlamına gelmektedir. Dolayısıyla viktimoloji de mağdurbilim anlamına gelmektedir. Viktimoloji çalışmalarının kökü Hans Von Henting ve Schafer’in çalışmalarına dayansa da (İçli, 2019, s. 50) bu terimi ilk kez Mendelson kullanmış, çalışmalarıyla yeni bir disiplin başlatarak yaşantılarında kaybeden tipleri, suçların ve kazaların kurbanlarını incelemiştir (Sokullu, 2011). Yani viktimoloji suçlu davranışı incelerken mağdur tarafından bakar. Viktimoloji çalışanlara göre, suçlu davranışı araştırılırken suçta mağdurun rolü ihmal edilen bir konudur.
*Öne çıkan görsel https://ralingo.com/interrogation-and-interview-as-used-by-law-enforcement/ adresinden alınmıştır.
KAYNAKLAR
İçli, T. G. (2019). Kriminoloji (10. b.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Sokullu, F. (2011). Siyah Sayılar ve Viktimoloji. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 40 (1-4), 219-241.